Ne yazık ki günümüzde parlak iş fikirlerinin büyük bir çoğunluğu gerçekliğe ulaşamadan ölüyor. Fikirlerin uygulanabilirliğini test etme, fikri geliştirme, fikri soyut halinden somut haline yani plana çevirme kısmı eksik kaldığında, “Yemin ederim benim aklıma gelmişti.” cümleleri havada uçuşuyor.
Basitçe bir iş planının ne olduğunu şöyle açıklayayım; şimdi yaptığınız veya gelecekte yapmak istediğiniz işin kurulması veya sürdürülebilir bir başarıyla ilerlemesi ve süreçte karşınıza çıkabilecek zorluklarda neler yapmanız gerektiği konusunda size kılavuzluk edebilecek ve gerekirse yatırım almanızı sağlayabilecek plana, iş planı denir.
İş planının kapsamı çok geniştir, özellikle yatırımcı aradığınız projelerde iş planı oluşturmak aylarınızı alabilir.
Ama şimdi size fikrinizi kısaca yazılı hale getirmek, uygulanabilirliğini görmek ve para kazanmaya giden yolunuzun tasarımı için basit bir iş planında hangi ögeler olması gerektiğini açıklayacağım. Linklere tıklayıp detayları da inceleyebilirsiniz.
Bu adımda amacınız;
Bu adımda yapmanız gereken şey, işinizle ilgili bulabildiğiniz kadar çok bilgi toplamaktır. İleri adımlarda hesaplamalarınızı kolaylaştırması açısından mümkün olduğunca sayısal verilere yönelmenizi tavsiye ederim. Bu adım karar vermek için değil, kararınızı vermeden önce fikrinizi somut verilere dayandırmak içindir.
- Girmek istediğiniz pazarın büyüklüğünü hesaplamak,
- Girmek istediğiniz pazara benzer pazarlar hakkında bilgi toplamak,Pazardaki rakiplerinizi tanımak,
- Fikrinizi yurtiçi ve yurtdışındaki örnek uygulamalarla karşılaştırmak,
- Olası müşterilerinizi tanımak,
- Olası iş ortaklıklarını ve fırsatları öğrenmek,
- Ürün veya servisiniz için düşündüğünüz özellikler hakkında bilgi toplamaktır.
Pazar araştırması yaptınız ve sizin ürün veya servisinizi satın alması en olası müşteri tipleri hakkında bir fikriniz oluştu. Şimdi sıra bu müşteri tiplerini yani “Persona”ları tanımlamakta ve ihtiyaçlarını analiz etmekte. Her müşteri tipinin farklı ihtiyaçları olduğu ve ürünü/servisi tasarlarken bunların gözetilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
İhtiyaç analizi için ise farklı metotlar mevcuttur, en sık kullanılanları; Fokus Grubu çalışması, Anket Çalışması ve Değer Önerisi Kanvası’dır.
Bu adımda amacınız;
- Farklı müşteri profilleri çıkarmak
- Farklı müşteri profillerinin ihtiyaçlarını belirlemek
- Farklı müşteri tiplerinin ihtiyaçlarına göre ürün/servisinin barındırması gereken özellikleri listelemek
- Gerekirse bu özellikleri önceliklendirmektir.
Adım 3: İşin Tanımı
Müşterilerinizin ihtiyaçlarını biliyorsunuz, pazardaki eksikleri biliyorsunuz, rakiplerinizin eksi ve artılarını biliyorsunuz. Demek ki artık kafanızda yaklaşık bir “iş tanımı” oluştu. Yaklaşık diyorum çünkü hala finansal adımını yapmadık, finansalları çıkardıktan sonra işinizin aslında karlı olmadığını görüp 2. ve 3. adıma geri dönmeniz gerekebilir.
Bu adımdaki amacınız;
Aşağıdaki sorulara bir cevap vermenizdir.
- Kime satıyorum?
- Ne satıyorum?
- Ürünüm/hizmetim hangi özelliklere sahip?
Adım 4: Pazara Giriş Stratejisi
Bu adım sadece pazara nasıl gireceğinizi değil, markalamanızın nasıl olacağını, nasıl sürdürülebilir bir iş tutturacağınızı da hazırladığınız adımdır. Bana göre tüm iş planının en kritik adımıdır. Çünkü bazen elinizdeki fikir, en iyi fikir olmayabilir ama iyi bir pazarlama planıyla en iyi fikirden daha çok satış yapabilirsiniz. Veya mükemmel fikrinizi kötü bir pazara giriş planıyla daha başlamadan zarar ederek öldürebilirsiniz.
Bu adımdaki amacınız;
- Öncelikle hangi lokasyonda,
- Öncelikle hangi müşteriye,
- Öncelikle hangi ürünü/paketi/servisi,
- Ürünün hangi özelliğini öne çıkararak,
- Hangi teklifi yaparak sunacağınızı bulmaktır.
Adım 5: Operasyon Planı
Bu adım özetle ürününüzü veya servisinizin üretimden satış sonrasına kadarki alternatif iş akışlarını içerir. İş Akış Şemasını çizerken işinizde gerekli olabilecek tüm kaynakların neler olduğunu da farketmiş olacaksınız.
Bu adımdaki amacınız;
- Tedarik ve üretim adımlarını çıkarmak,
- Satış ve satış sonrası hizmetlerin adımlarını çıkarmak,
- Tüm gerekli insan ve fiziksel kaynakları belirlemektir.
Adım 6: Finansal Plan
Müthiş fikrimizin para edip etmediğini görebildiğimiz adıma geldik. Bu adıma kadar aslında satılacak ürün/servisin paketlerini kafamızda tasarladık. Rakiplerin fiyatlarını inceledik. Pazar araştırmalarından kaç müşterimiz olabileceğini öngördük. Pazarlama planımızda ve operasyon planlarımızda yapmamız gereken harcamaların neler olabileceğini çıkardık.
Bu adımdaki amacınız;
- 1,3 ve 5 yıllık gelir kalemlerinizi çıkarmak,
- 1,3 ve 5 yıllık gider kalemlerinizi çıkarmak,
- Gelir- Gider= Karınızı hesaplamaktır.
Eğer çıkan rakamlar sizi tatmin etmiyorsa, 2. adıma geri dönüp daha fazla müşteri adedi elde etmek için müşteri tiplerinizi veya önceliklerinizi değiştirmeniz, giderden kısmak için ürününüz bazı özelliklerinden vazgeçmeniz, pazara giriş stratejinizde köklü değişikliklikler yapmanız (kendiniz üretmek yerine 3. partilerden satın almak, franchise almak yerine kendi şirketinizi kurmak, kendinize bir ortak bulmak, yeni ürün çıkarmak yerine mevcut ürününüzü geliştirmek, kalite ve fiyatı düşürmek gibi…), operasyonunuzu küçültmeniz ve büyütmeniz gereklidir.